در چندین روایت به طرق مختلف از پیامبر اکرم و ائمه اطهار روایت شده است : مَنْ أَخلَصَ لِلَّهِ أَرْبَعِينَ صَباحًا ظَهَرَتْ يَنابيعُ الحِكْمَةِ مِنْ قَلْبِهِ عَلَیلِسَانِهِ .

و بعثت و آغاز نبوت خاتم‌ انبياء صلّی‌ الله‌ عليه‌ وآله‌ وسلّم‌ بعد از چهل‌ سال‌ بوده است. میقات موسی (ع) در اربعین لیلة و تخمیر طینت آدم ابوالبشر به نقل از رسول اکرم در چهل صباح بوده است. زمان مسافرت عالم دنیا و ظهور استعداد، و نهایت تکمیل در این عالم، در چهل سال است.چنانچه بیان شده است که عقل انسان در چهل سالگی به قدر استعداد هر کسی کمال می پذیرد (سوره احقاف،ایه 15).

و وارد شده که:  مَن‌ بَلَغَ أَرْبَعِينَ و لَمْ يَأْخُذِ العَصا فَقَد عَصَي‌ . چه‌، عصا علامت‌ سفر است‌ و برداشتن‌ عصا برای مسافرت مستحب‌ است‌ . و چون‌ چهل‌ سال‌ تمام‌ شد هنگام‌ سفر است‌ . و تأويل‌ عصا مهيّا شدن‌ سفر آخرت‌ است‌ . و جمع‌ كردن‌ خود براي‌ رحلت‌ (و هر كه‌ عصا بر نداشت‌ از فكر سفر غافل‌ است‌) .

 و همچنانكه‌ مدّت‌ تكميل‌ جسميّت‌ در اين‌ سنّ است‌، همچنين‌ مرتبه‌ سعادت‌ يا شقاوت‌. و آنچه‌ در اخبار آمده شده‌ كه‌ هر كه‌ كوري‌ را چهل‌ قدم‌ بكشد و راه‌ نمايد، بهشت‌ بر او واجب می شود؛ مراد از ظاهر آن‌ كورِ بَصَرْ است‌ و تأويل‌ آن‌ كورِ بصيرت‌ .

 و همچنين‌ در حديثي‌ از رسول اکرم‌ آمده‌ است‌ كه‌ از چهار جهت‌ خانه‌ هر كس‌ تا چهل‌ خانه‌ همسايه‌اند. چون‌ اين‌ عدد تمام‌ شد گويا از عالم‌ هم‌ جدا گشتند . و تأويل‌ آن‌ در مناسبت‌ و جوار، از جهاتِ قواي‌ اربعه‌ است‌، كه‌ عقليّه‌ و وهميّه‌ و شهويّه‌ و غضبيّه‌ است‌ . و هر كه‌ چهل‌ مرحله‌ از مراحل‌ اين‌ قوا از ديگري‌ دور نشود از عالَم‌ آن‌ خارج‌ نشده‌ و با يكديگر جوار دارند .

در نهایت خاصیت اربعین در ظهور فعليّت‌ و بروز استعداد و قوّه‌ ، و حصول‌ ملكه‌ ، مطابق آیات و روایات امریست تاییده شده. و شكّ نيست‌ كه‌ هر نيكبختي‌ كه‌ به‌ قدم‌ همّت‌ اين‌ منازل‌ چهل‌ گانه‌ را طيّ كند ، بعد از آنكه‌ استعدادات‌ خلوصي‌ را به‌ فعليّت‌ آورد سرچشمه‌ معرفت‌ از زمين‌ قلب‌ او ‌ آغاز به جوشيدن می كند .و مسافر اين‌ منازل‌ زمانی به‌ مقصد مي‌رسد كه‌ او در عالم‌ خلوص‌ سير کند. نه‌ آنكه‌ در اين‌ منازل‌ تحصيل‌ اخلاص‌ كند. چه‌ فرموده‌ كه‌ :  مَنْ أَخْلَصَ لِلّهِ أرْبَعِيهنَ صَباحاً  پس‌ بايد در اين‌ چهل‌ منزل‌ خلوص‌ حاصل‌ شود. پس‌ ابتداي‌ اين‌ منازل‌ عالم‌ خلوص‌ است‌، نه‌ اينكه‌ هر چلّه‌ نشين‌ را درِ معرفت‌ گشوده‌ می شود؛ يا در اربعين‌ بخواهد تحصيل‌ خلوص‌ كند .