اربعین

برخی ویژگی های عدد چهل درعدد اربعین خصوصیتی وجوددارد که درسایراعداد آن خصوصیت وجود ندارد معمولا از این عدد به عنوان سمبل تکامل , پختگی محض , مظهر کمال یاد می شود و پشت سر گذاشتن مرحله ای خاص را بیان می کند . از جمله غالب انبیا در سن چهل سالگی به مقام رسالت رسیدند : وجود نازنین حضرت ختمی مرتبت پیامبرگرامی اسلام صلی الله علیه واله در روز27 رجب در سن چهل سالگی رسالت الهی مبعوث شدند. میقات حضرت موسی (علیه السلام ) در اربعین لیله (چهل شب ) تمام شد . چهل سالگی عدد کامل است روایت است کسی که به سن چه سالگی رسید خداوند به ملائکه می فرماید بر او سخت بگیرید زیرا او به کمال و بلوغ کامل رسیده است دیگر نباید سهو و سستی نماید ، کسی که به سن 40 برسد و عصا به دست نگیرد عصیان کرده است این عصا به دست گرفتن یعنی راه احتیاط است اگر بی احتیاطی کند عصیان کرده باید احتیاط نماید تا به راه خطا نرود زیرا چهل به بعد سن کمال است . در معارف عرفانی 40 جایگاه خاصی دارد علامه مجلسی (ره ) پس از نقل دعایی که متضمن اسماء الحسنی الهی است از پیامبر بزرگوار اسلام نقل می کند : عن النبی (صلی اله وعلیه واله) لو دعا بها اربعین لیلة جمعة غفر الله له : اگرکسی چهل شب جمعه به درگاه الهی دعا کند خداوند او را بیامرزد. تکرار عمل وتلقین سخن تا مرحله چهل تکمیل کننده ابعاد روحانی وعرفانی انسان را باعث می شود در روایاتی که در مورد اربعین داریم بیشتر به سیر باطنی وتعالی روحی توجه دارد .هرعمل وذکری که کمترازاربعین باشد چندان اثر بارزی ندارد . در روایتی ازنبی گرامی اسلام (ص) نقل شده (من اخلص العبادة لله اربعین صباحا ظهرت ینابیع الحکمة من قلبه علی لسانه ) کسی که عبادة راخالصانه چهل روز برای خدا انجام دهد چشمه های حکمت ازقلبش به زبانش جاری می شود : سحرگه رهروی در سر زمینی همی گفت این معما با قرینی که ای صوفی شراب آنگه شود پاک که در شیشه بماند اربعینی اربعین در فرهنگ عاشورا چهلمین روز شهادت اقا ابا عبد الله الحسین (علیه اسلام ) ویاران باوفایش مصادف با 20 صفر است شیعیان همه ساله در این روزعزاداری وسوگواری می کنندو به یاد حماسه عاشورا به سروسینه می زنند واگربرایشان مقدور باشد به زیارت قبر مولایشان می روند وچرا چنین نکنند ؟ ازامام صادق(علیه اسلام) نقل شده :ان اسماء بکت علی الحسین اربعین صباحابالدم . آسمان 40 روز بر مصائب سید الشهداء خون گریه کرد . اربعین امد اشکم زبصر می آید گوئیا زینب محزون ز سفر می آید اربعین سالار شهیدان تسلیت باد .

عمر طبیعی انسان چه قدر است؟

رسول خدا(ص) فرمودند: بیشتر عمر امّت من بین شصت و هفتاد سال است ، و کم اند کسانی که از هفتاد بگذرند ،

و فرمود: برای خدای متعال ملکی است که هر شب فرود می آید و ندا می کند ای فرزندان بیست ساله جدیّت و کوشش کنید ،
و ای فرزندان سی ساله ، مواظب باشید دنیا فریبتان ندهد ،
و ای فرزندان چهل ساله ، چه چیزی آماده کرده اید برای ملاقات پروردگارتان ،و ای فرزندان پنجاه ساله پیام هشدار دهنده به شما رسیده ،
و ای فرزندان شصت ساله وقت چیدن و درو نمودن محصولتان رسیده ،
و ای فرزندان هفتاد ساله ، بانگ رحیل برآمده ، پس آماده جواب باشید.
و ای فرزندان هشتاد ساله ، ساعت مرگ فرا رسیده و شما غافل هستید ، 

سپس آن ملک می گوید:
اگر بندگان قد خمیده نبودند ، و مردان با خشوع نبودند ، و بچه های شیر خواره نبودند و حیوانات زبان بسته نبودند ، هر آینه عذاب را بر شما فرو می ریختم فرو ریختنی.

و امام صادق (ع) فرمود: بنده ی خدا تا چهل سالش نشده در وسعت است ، و چون به چهل سالگی رسید خداوند به ملائکه اش وحی می نماید که من به بنده ام عمر طولانی دادم ، و الآن دیگر بر او سخت بگیرید ، و اعمال کوچک و بزرگش را و اعمال سبک و سنگینش را و اعمال ریز و درشتش را بنویسید.
و فرمود: چون مؤمن به چهل سالگی رسید ، خداوند او را از سه نوع درد ایمن می کند:

1. برص 
2. جذام
3. جنون

و چون به پنجاه رسید ، خداوند حسابش را تخفیف می دهد ،
و چون به شصت رسید ، بازگشت و توبه را روزی او می کند ،
و چون به هفتاد رسید ، اهل آسمانها او را دوست می دارند ،
و چون به هشتاد رسید ، خداوند امر می کند به ثبت نمودن حسناتش و محو گناهانش ،
و چون به نود رسید ، خداوند گناهان گذشته و آینده ی او را می بخشد و او را جزء اسرای الهی در زمین می نویسد.

و امام صادق(ع) فرمود: موقعی که انسان به سی و سه سالگی رسید به بهترین درجه ی نیرو و قوّت رسیده است ، و چون به چهل سالگی رسید به آخرین درجه ی نیرو و قوّتش رسیده است ، و چون از چهل گذشت رو به نقصان می رود. و کسی که به پنجاه رسید ، در حال جان کندن است.و پیغمبر(ص) فرمود:
کسی که به سن چهل سالگی رسید و از معصیت پروا نکند گنهکار محسوب می شود ، یعنی گناهانش را به دقت ثبت می کنند.
و بعضی می گویند منظور این حدیث آن است که کسی که به چهل سالگی رسید باید عصا به دست بگیرد ، وگرنه معصیت کار است.

چنانچه بنی اسرائیل کوچک و بزرگشان عصا به دست می گرفتند ، که تکبر نکنند.

منبع: کتاب سرگذشت روح از ابتدای خلقت تا قیامت

خاصیت عدد چهل در ظهور استعدادات

در چندین روایت به طرق مختلف از پیامبر اکرم و ائمه اطهار روایت شده است : مَنْ أَخلَصَ لِلَّهِ أَرْبَعِينَ صَباحًا ظَهَرَتْ يَنابيعُ الحِكْمَةِ مِنْ قَلْبِهِ عَلَی‌ لِسَانِهِ .

و بعثت و آغاز نبوت خاتم‌ انبياء صلّی‌ الله‌ عليه‌ وآله‌ وسلّم‌ بعد از چهل‌ سال‌ بوده است. میقات موسی (ع) در اربعین لیلة و تخمیر طینت آدم ابوالبشر به نقل از رسول اکرم در چهل صباح بوده است. زمان مسافرت عالم دنیا و ظهور استعداد، و نهایت تکمیل در این عالم، در چهل سال است.چنانچه بیان شده است که عقل انسان در چهل سالگی به قدر استعداد هر کسی کمال می پذیرد (سوره احقاف،ایه 15).

و وارد شده که:  مَن‌ بَلَغَ أَرْبَعِينَ و لَمْ يَأْخُذِ العَصا فَقَد عَصَي‌ . چه‌، عصا علامت‌ سفر است‌ و برداشتن‌ عصا برای مسافرت مستحب‌ است‌ . و چون‌ چهل‌ سال‌ تمام‌ شد هنگام‌ سفر است‌ . و تأويل‌ عصا مهيّا شدن‌ سفر آخرت‌ است‌ . و جمع‌ كردن‌ خود براي‌ رحلت‌ (و هر كه‌ عصا بر نداشت‌ از فكر سفر غافل‌ است‌) .

 و همچنانكه‌ مدّت‌ تكميل‌ جسميّت‌ در اين‌ سنّ است‌، همچنين‌ مرتبه‌ سعادت‌ يا شقاوت‌. و آنچه‌ در اخبار آمده شده‌ كه‌ هر كه‌ كوري‌ را چهل‌ قدم‌ بكشد و راه‌ نمايد، بهشت‌ بر او واجب می شود؛ مراد از ظاهر آن‌ كورِ بَصَرْ است‌ و تأويل‌ آن‌ كورِ بصيرت‌ .

 و همچنين‌ در حديثي‌ از رسول اکرم‌ آمده‌ است‌ كه‌ از چهار جهت‌ خانه‌ هر كس‌ تا چهل‌ خانه‌ همسايه‌اند. چون‌ اين‌ عدد تمام‌ شد گويا از عالم‌ هم‌ جدا گشتند . و تأويل‌ آن‌ در مناسبت‌ و جوار، از جهاتِ قواي‌ اربعه‌ است‌، كه‌ عقليّه‌ و وهميّه‌ و شهويّه‌ و غضبيّه‌ است‌ . و هر كه‌ چهل‌ مرحله‌ از مراحل‌ اين‌ قوا از ديگري‌ دور نشود از عالَم‌ آن‌ خارج‌ نشده‌ و با يكديگر جوار دارند .

در نهایت خاصیت اربعین در ظهور فعليّت‌ و بروز استعداد و قوّه‌ ، و حصول‌ ملكه‌ ، مطابق آیات و روایات امریست تاییده شده. و شكّ نيست‌ كه‌ هر نيكبختي‌ كه‌ به‌ قدم‌ همّت‌ اين‌ منازل‌ چهل‌ گانه‌ را طيّ كند ، بعد از آنكه‌ استعدادات‌ خلوصي‌ را به‌ فعليّت‌ آورد سرچشمه‌ معرفت‌ از زمين‌ قلب‌ او ‌ آغاز به جوشيدن می كند .و مسافر اين‌ منازل‌ زمانی به‌ مقصد مي‌رسد كه‌ او در عالم‌ خلوص‌ سير کند. نه‌ آنكه‌ در اين‌ منازل‌ تحصيل‌ اخلاص‌ كند. چه‌ فرموده‌ كه‌ :  مَنْ أَخْلَصَ لِلّهِ أرْبَعِيهنَ صَباحاً  پس‌ بايد در اين‌ چهل‌ منزل‌ خلوص‌ حاصل‌ شود. پس‌ ابتداي‌ اين‌ منازل‌ عالم‌ خلوص‌ است‌، نه‌ اينكه‌ هر چلّه‌ نشين‌ را درِ معرفت‌ گشوده‌ می شود؛ يا در اربعين‌ بخواهد تحصيل‌ خلوص‌ كند .

 

عدد چهل در منابع دینی / قرائتی، محسن

در آستانه اربعین هستیم. کلمه اربعین به معنی چهل است و من امروز می خواهم درباره اربعین و چهل صحبت کنم. پارسال و پیارسال هم به مناسبت اربعین صحبت هایی کردم ولی امسال به یک حدیث هایی رسیدم که بحث خیلی تکمیل شده است. حدوداً تا الان که می آمدم به حدیث هایی برخوردم و دیدم که در بیشتر اینها کلمه چهل است، البته گفتن بعضی هایش خیلی ضرورت ندارد، چون پیام ندارد. اما بعضی از چیزهایی که پیام دارد و شنیدنش برای ما هم مفید است، می خواهم بگویم.

ادامه نوشته