منبر سید

در آیۀ مودّت: «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبى‏»؛[۱]، ‏درخواست مودّت به “القربى”؛ یعنی اهل بیت پیامبر (ص) شده است.

«مودّت» از «ودد»[۲] (به فتح و ضمّ و کسر اوّل)، محبّت و دوست داشتن چیزی و آرزو داشتن نسبت به آن است، و یا هر دو معنا در این واژه به کار می رود.[۳] «محبّت» از «حبّ»، به معنای دوست داشتن، خواستن و میل به چیزی است.[۴]

مفسّران قرآن، از جهت استعمالات قرآنی، مودّت و محبّت را به «دوستی» ترجمه نموده اند و ظاهراً فرقی بین این دو از جهت استعمالات قرآنی و مفهومی قائل نشده اند؛[۵] مانند آنچه ذیل آیۀ شریفۀ «إلا المودّة فی القربی» گفته اند.

اما از جهت درجه و مقام دوستی، با توجه به روایات، شاید بتوان گفت که مودّت درجه ای بالاتر از محبت است؛ مانند روایاتی که بیانگر این است:

ألف. مودّت، برای تثبیت و تأکید محبت و دوستی، نیاز به ابراز و اظهار دارد.[۶]

ب. ضدّ مودّت، عداوت و دشمنی بوده، ولی ضدّ حُبّ، بغض است؛ و بدیهی بوده که عداوت و دشمنی چیزی بالاتر از بغض است؛ در نتیجه، مودّت بالاتر از محبت خواهد بود.[۷]

در آیه‏اى دیگر آمده که: «قُلْ ما سَأَلْتُکُمْ مِنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَکُمْ إِنْ أَجْرِیَ إِلاَّ عَلَى اللَّهِ وَ هُوَ عَلى‏ کُلِّ شَیْ‏ءٍ شَهیدٍ[۸]؛ پاداشى که از مردم خواسته شده تنها به سود آنها است و اجر و پاداش پیامبر (ص) تنها بر خدا است».

از ضمیمه کردن آیۀ مودّت و این آیه مى‏توان نتیجه گرفت که پیامبر گرامى اسلام‏ (ص) هم مانند سایر پیامبران، پاداشى براى خود نخواسته است، بلکه مودّت خویشاوندان (عترت و اهل بیت) او، راهى است به سوى خدا و در واقع به نفع خود مردم است.