حلم، صبر و توکل



آیا با توکل، خدا وکالت از جانب هر کسی را قبول می کند؟

شاید توکل به خدا این گونه فهمیده شده است که کاری از کارهای خود را به خدای متعال واگذار می کنیم و خدا نیز آن کار را برای ما انجام می دهد. همان گونه که مثلا به جای حضور در دادگاه، کسی را وکیل کرده و کارهای خود را به او واگذار می کنیم و خودمان دیگر هیچ اقدامی انجام نمی دهیم!
صبر و استقامت عصاره همه فضیلت­ها و خمیرمایه همه سعادت ها و ابزار وصول به هر گونه خوشبختى است. انسان بدون صبر هم در جهات مثبت به جایى نمى­ رسد و هم در برابر عوامل منفى شکست مى­ خورد، چرا که صابر نبودن مساوى با شکست است. به همین دلیل کلید اصلى پیروزى­ها، صبر است.


به طور کلی برای تقویت صبر و بردباری راه های مختلفی وجود دارد، در ذیل به برخی اشاره می شود:
1. تقویت پایه ‏های ایمان:

چرا در دین صبر این قدر مهم شمرده شده است؟
در آموزه های دینی، جایگاه صبر برای شخص دین دار به منزله وجود سر برای زندگی شخص شمرده شده است. امام صادق(ع) می فرمایند: "الصبر رأس الایمان‌؛ صبر، سَرِ ایمان است‌."[1] هم ایشان در سخن دیگر می‌فرمایند: "الصبر من الایمان بمنزلة الرأس من الجسد فاذا ذهب الرّأس ذهب الجسد كذلك اذا ذهب الصبر ذهب الایمان‌؛ صبر نسبت به ایمان مانند سر است نسبت به تن‌; كه چون سر برود، تن هم می‌رود.
چگونه می توانیم آدم صبوری باشیم؟
برای افزایش صبر اقداماتی می تواند مناسب باشد از جمله:

1- تقویت پایه‏ هاى ایمان: هر قدر ایمان انسان به حکمت و رحمت پروردگار بیش‏تر باشد، صبر او نیز افزون‏تر خواهد بود. امیرمؤمنان(ع) مى ‏فرماید: «اساس و ریشه صبر، ایمان و یقین خوب نسبت به خداوند است».[1]

چگونه از تند خویی دور شوم؟
برای تقویت حلم و بردباری باید طبق برنامه‏ای جدی به تقویت اراده خود بكوشید و همواره سعی كنید برخود مسلط باشید، در این رابطه راه های مختلفی وجود دارد ولی مهم آن است كه در کسب آن كاملا جدی باشید و آنچه پیشنهاد می‏شود را بدون كمترین كاستی به اجرا گذارید:


1- كاملا به خود مطمئن باشید كه می‏توانید روحیه خود را تغییر دهید ولی برای نتیجه گیری عجول نباشید، بلكه با خود فكر كنید باید حداقل یكسال بر روی رفتارهای خود كار كنید و اگر چنین نمودید حتما پس از آن دگرگونی رفتاری خواهید شد.

2- از حساسیت بیش از حد در هر زمینه بپرهیزید.

چه رابطه ای میان عزم و توکل وجود دارد؟
«توكل»در لغت به معنای واگذار كردن كار خویش به دیگری است.[1] و صاحب نظران در معنای اصطلاحی آن می‌گویند: توكل به خداوند یعنی واگذاری امور به حق و وكیل به معنای حفیظ و نگه‌دارنده و سرپرست می‌باشد.[2]
از نظر قرآن و حدیث راه‌های تحصیل صبر عبارتند از :

1. تقویت پایه‏‌هاى ایمان: هر قدر ایمان انسان به حکمت و رحمت پروردگار بیش‏تر باشد، صبر او نیز افزون‏تر خواهد بود. امیرمؤمنان(ع) مى‏‌فرماید: «اساس و ریشه صبر، ایمان و یقین خوب نسبت به خداوند است».[1]

توكل واقعی به خدا چگونه است؟
در حدیثی از پیامبر (ص) ایشان حقیقت توکل را از زبان جبرئیل بیان می کنند:

«جبرئیل گفت توکل این است كه بدانى مخلوق زیان و سودى نمى‏رساند و چیزى نمى‏دهد و چیزى نمى‏گیرد.»[1]

انسان مومن، زندگی را صحنه آزمایش و ابتلایی می داند که هر مصیبتی نیز که به او می رسد، صرفا امتحانی است که از پیش تعیین شده است: